Asya'da Etki Yatırımı: Iran Savaşı İle Hız Kazandı
Etki yatırımı, hem sosyal ya da çevresel etki yaratmayı hem de finansal getiri sağlamayı amaçlayan bir yatırım biçimidir. Ancak son bir yıl, özellikle ABD ile bağlantılı firmalar için oldukça zor geçti. Serbest yatırımcı Steve Melhuish, Asya’nın ilk iklim teknolojisi girişim fonu olan Planet Rise ve Wavemaker Impact aracılığıyla sosyal eşitsizlik ve iklim değişikliği ile mücadele eden şirketlere destek veriyor. Melhuish, “Son 12 ay, özellikle gelişen pazarlarda etki yatırımı için acımasızdı” diyor.
ABD'den fon toplamak zorunda kalan şirketler, iklim eyleminin politize edildiği bu dönemde “temiz enerji” tanımlarını “enerji dayanıklılığı” ya da “yerel enerji” gibi ifadelere dönüştürmek zorunda kaldı. Ancak Melhuish, Iran savaşı sonrası yenilenebilir enerjiye yapılan yatırımlarda bir “parlak kıvılcım” olduğunu belirtiyor. “Iran savaşı, temiz enerjinin ekonomik faydalarını ve enerji güvenliğine duyulan ihtiyacı gün yüzüne çıkardı,” diyor.
Örneğin, Pakistan’da hızlı bir çatı üstü güneş enerjisi patlaması, savaştan kaynaklanan petrol arzı risklerine karşı ekonominin bazı kesimlerini koruyor. Bu durum, Asya'daki yenilenebilir enerji pazarının yeniden canlandığını gösteriyor.
Gıda Güvenliği ve Yenilikçilik
Gıda sektörü, Orta Doğu'daki çatışmanın ardından alternatif ve hücre bazlı proteinlere yapılan yatırımlardaki iki yıllık “yıkımın” ardından erken toparlanma belirtileri gösteriyor. Melhuish, “Gıda alanı toksik hale geldi,” diyerek Endonezya'nın E-Fishery gibi girişimlerin çöküşünün sektördeki hissiyatı olumsuz etkilediğini vurguluyor. “Fakat iki yıl sonra, gıda güvenliği ve dayanıklılığı üzerine konuşmalar arttıkça, işler tekrar hareketlenmeye başladı.”
ABC Impact’in baş etki sorumlusü Sugandhi Matta, Hindistan'da ulaşım elektrifikasyonu gibi alanlarda “bir miktar hızlanma” yaşandığını belirtiyor. Ancak yatırımcılar, çatışmanın ne kadar süreceğine dair belirsizlik nedeniyle temkinli kalıyor. “Bu [Orta Doğu] krizi nasıl sonuçlanacak ya da devam edecek konusunda belirsizlik var — her şey pembe değil,” diyor.
Matta, şirketlerin farklı senaryolarda hayatta kalabilmesi için ticari olarak sürdürülebilir olmaları gerektiğine dair daha rasyonel bir tartışma yapıldığını vurguluyor. Bu değişim, son 8-12 ay içinde gerçekleşti.
Türkiye'nin Durumu
Türkiye, etki yatırımları konusunda henüz tam anlamıyla bir sıçrama yapabilmiş değil. Ancak yenilenebilir enerji alanında birçok yerli girişim, temiz enerjiye geçiş ve gıda güvenliği konularında önemli adımlar atmaya başladı. Türkiye'deki yatırımcılar, Asya'daki gelişmeleri dikkatle izliyor. Enerji Bakanlığı ve yerli girişimler, bu yeni trendlerden nasıl faydalanabileceklerini araştırıyor. Ayrıca, Türkiye’nin gıda güvenliği konusundaki ihtiyaçları, bu tür yatırımların önemini artırıyor.
Sonuç
Melhuish ve Matta gibi isimlerin gözlemleri, Asya'daki etki yatırımlarının yeniden canlandığına işaret ediyor. Ancak Türkiye'nin bu alandaki potansiyelini gerçekleştirebilmesi için daha fazla destek ve stratejiye ihtiyacı var. Yani özetle: Türkiye, Asya'daki bu gelişmeleri yakından takip etmeli ve kendi stratejilerini buna göre şekillendirmelidir.
