Malezya'nın Deniz Koruma Alanları Tehdit Altında
Rimbawatch tarafından yapılan yeni bir analiz, Malezya'nın biyoçeşitlilik açısından zengin Deniz Koruma Alanları'nın (MPA) %97'sinin mevcut ve planlanan petrol ve gaz projeleri nedeniyle yok olma riski taşıdığını ortaya koydu. Bu durum, yalnızca yerel ekosistemler için değil, aynı zamanda bölgedeki yaşam standartları ve gıda güvenliği için de ciddi bir tehdit oluşturuyor.
Biyoçeşitlilik ve Tehditler
Malezya'nın deniz habitatları, dünyanın en zengin biyoçeşitliliğine sahip alanlardan biridir. Ancak, Rimbawatch’ın raporu, uydu görüntüleme ve coğrafi veri analizi kullanarak, deniz koruma alanları ile offshore (açık deniz) petrol ve gaz blokları arasındaki örtüşmeyi ilk kez detaylı bir şekilde gösteriyor. Bu alanlar, koruma amaçlı kritik öneme sahip yerler olarak tanımlanıyor ve bunlar arasında önemli mercan resifleri, deniz memelileri ve köpekbalığı alanları yer alıyor.
Rapor, Malezya'daki aktif veya önerilen petrol ve gaz bloklarının, mevcut Deniz Koruma Alanları'nın %97'siyle çakıştığını belirtiyor. Örneğin, Sarawak'taki Luconia Shoals Ulusal Parkı, toplamda 14.3 trilyon fit küp çevresel olarak zararlı gaz rezervlerine sahip sekiz bilinen alanın ticari olarak kullanılması amacıyla, en az 31 kuyu, beş boru hattı ve yedi platformla ihlal edilmiştir.
Ekosistem Riskleri
Rimbawatch’ın verilerine göre, ülkenin haritalanmış sığ mercan resiflerinin %40’ı petrol ve gaz blokları ile örtüşmektedir. Bu durum, sismik patlatma, sondaj çalışmaları, petrol sızıntıları ve ağır gemi trafiği gibi çeşitli tehditlerle ekosistemi riske atmaktadır. 2023 ile 2025 yılları arasında, Malezya’nın hassas deniz ortamlarında 161 petrol sızıntısı olayı yaşandığı tahmin edilmektedir.
Mevcut Koruma Sistemleri Yetersiz
Rimbawatch, Malezya’nın yalnızca %5.3’ünün korunmakta olduğunu, oysa %38.5’inin hassas deniz ortamları içinde yer aldığını vurguluyor. Mevcut deniz yönetimi ve çevresel düzenleme sistemlerinin yetersiz olduğu belirtiliyor. Örneğin, 1980 tarihli Ulusal Parklar Yasası, petrol ve gazın deniz biyoçeşitliliğine yönelik risklerini tanımıyor. Tun Mustapha Parkı'nın Zoning Planı ise sadece küçük, belirli alanlar için dışlama bölgeleri oluştursa da, planlanan ticari balıkçılık alanında petrol ve gaz faaliyetlerini dışlamıyor.
Kurumsal Sorumluluk ve Eylem Çağrısı
Petronas gibi ulusal petrol ve gaz şirketleri, deniz biyoçeşitliliği koruma çabalarını sıkça duyursa da, gerçek anlamda dışlama bölgeleri önerilmemektedir. Rimbawatch, hükümete acil eylem çağrısında bulunarak, petrol ve gaz faaliyetleri için dışlama bölgeleri oluşturulması ve Deniz Koruma Alanları etrafında yeterli tampon bölgelerin belirlenmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca, finansal düzenleyicilerin koruma alanlarındaki fosil yakıt projeleri için bağlayıcı dışlamalar uygulaması gerektiğini belirtiyor.
Türkiye Perspektifi
Malezya’daki bu durum, Türkiye için bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye de deniz koruma alanları ve doğal kaynakların yönetiminde benzer sorunlar yaşamaktadır. Türk hükümeti, deniz ekosistemlerini koruma adına daha sıkı düzenlemeler geliştirmek zorunda. Özellikle Akdeniz'deki biyoçeşitliliği korumak ve sürdürülebilir balıkçılığı teşvik etmek için somut adımlar atılması gerekiyor.
Biyolojik çeşitliliğin korunması, sadece ekosistem sağlığı için değil, aynı zamanda yerel toplulukların yaşam standartları açısından da kritik öneme sahiptir. Ülkemizde de deniz kaynaklarının yönetimi ve korunması konusunda etkili politikaların uygulanması kaçınılmazdır.
