Gwadar Limanı, geçmişte sakin bir yerken, bugün Pakistan’ın enerji ve ticaret merkezi olma yolunda önemli adımlar atıyor. Pakistan Liman İdaresi Başkanı Baloch, Gwadar Serbest Ticaret Bölgesi'nin (STB) agresif bir şekilde tanıtıldığını belirtiyor. "99 yıllık kiralama süreleri ve 23 yıl boyunca vergi muafiyetleri sunuyoruz," diyor Baloch. İyileştirilmiş yol, enerji ve su altyapısıyla desteklenen bu STB, başlangıçta Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) çerçevesinde yedi adet STB'den biri olarak planlanmışken, şimdi 44'e çıkarılmış durumda ve 37'si zaten bildirilmiş durumda.
Bu bağlamda, güneş enerjisi, Gwadar STB'sinin doluluğunu artırma potansiyeli taşıyor. Enerji uzmanı Sayed, "Güneş enerjisi, hükümet politikaları veya küresel inisiyatiflerden bağımsız olarak, insanların daha ucuz ve temiz bir enerji alternatifi ihtiyacı nedeniyle günümüzün gerekliliği haline geldi," diyor. Ayrıca, Pakistan'ın 2025-2035 İndikatif Enerji Kapasite Genişleme Planı, yenilenebilir enerji teknolojilerinin yerelleştirilmesini öneriyor. Bu, döviz tasarrufu sağlamak ve maliyetleri düşürmek için önemli bir adım.
2020'de güneş enerjisinin Pakistan'ın enerji karışımındaki payı %3 iken, Mart 2026 itibarıyla bu oran %33,2’ye yükseldi. 2025 yılında, elektrik üretiminin %61’i düşük karbonlu kaynaklardan sağlanırken, bu oran dünya ortalaması olan %43’ün üzerinde. Ayrıca, 2022 ile 2024 arasında petrol ve gaz ithalatları %40 oranında azaldı. Bu veriler, Pakistan’ın temiz enerjiye geçiş yolundaki kararlılığını gözler önüne seriyor.
Sayed, "Eğer bunu doğru ve profesyonel bir şekilde planlarsak, Pakistan güneş panellerini Gwadar limanı aracılığıyla ihraç edebilir," diyor. Ancak Gwadar'ın geleceği, güneş panelleri mi yoksa petrol tankları mı, elektrikli araçlar mı yoksa petrol depolama mı olacağına dair bir tartışma içinde şekilleniyor. Bu noktada, Pakistan’ın alacağı kararlar, limanın geleceğini on yıllar boyunca etkileyecek.
Uzun yıllar bekledikten sonra, Gwadar artık fırsatlarla dolu. Ancak asıl mesele, Pakistan'ın bu fırsatları, halkının uzun vadeli çıkarları doğrultusunda değerlendirip değerlendiremeyeceğidir. Türkiye’de de benzer bir atılım söz konusu. Türkiye’nin yenilenebilir enerji alanındaki yatırımları ve yurtdışındaki projeleri, mevcut enerji politikalarıyla entegre bir şekilde ilerliyor. Türkiye'nin böyle bir limanla işbirliği yapması, enerji güvenliği ve ticareti açısından önemli bir adım olabilir.
