Tayvan Mahkemesi Yenilenebilir Enerji Kuralını Reddetti
Tayvan'ın en yüksek idari mahkemesi, adanın ilk iklim davasının itirazını reddetti. Bu karar, çevre gruplarının hükümetin büyük elektrik kullanıcılarına yenilenebilir enerji kullanma zorunluluğunun yeterince güçlü olmadığını savunduğu beş yıllık bir hukuki mücadeleyi sonlandırdı. Mahkeme, çevre gruplarının, Greenpeace ve Çevresel Hukukçular Derneği gibi, itirazını reddederek, alt mahkemenin kararını onayladı.
Söz konusu dava, Tayvan'ın Yenilenebilir Enerji Geliştirme Yasası çerçevesinde, 2021'de yürürlüğe giren "büyük elektrik kullanıcıları maddesi"ne odaklanıyordu. Bu düzenleme, sözleşmeli elektrik kapasitesi 5.000 kilovat (kW) veya daha fazla olan şirketlerin, mevcut kapasitelerinin %10'u kadar yenilenebilir enerji üretim kapasitesi kurmalarını zorunlu kılıyor. Eğer bu yükümlülüğe uymazlarsa, alternatif yollarla (örneğin enerji depolama sistemleri veya yenilenebilir elektrik satın alımı) ya da hükümete bir ücret ödeyerek bu gerekliliği karşılamaları gerekiyor.
Çevre grupları, bu yükümlülüklerin yetersiz kaldığını ve şirketlerin karbon emisyonlarını azaltmada etkili olamayacağını savunuyordu. 2021'de, çevre aktivistleri bakanlığa karşı bir idari dava açtı. İlk olarak, Taipei Yüksek İdare Mahkemesi davayı usul gerekçesiyle reddetti. Ancak, yapılan itiraz sonrası, Yüksek İdare Mahkemesi yeniden yargılama kararı aldı. 2025'in Ağustos ayında, alt mahkeme bir kez daha davayı reddetti ve vatandaşların ve sivil toplum gruplarının düzenleyici değişiklik önerme hakkına sahip olduğunu, ancak bunları talep etme hakkının bulunmadığını belirtti. Yüksek İdare Mahkemesi, bu kararı bu ay onayladı.
Greenpeace, mahkemenin kararını hayal kırıklığı olarak nitelendirerek, devletin düzenleyici takdirine odaklanırken, politikanın şirketlerin karbonsuzlaşmasını sağlamaya yeterli olup olmadığını sorgulamadığını belirtti. 2023'teki mahkeme süreçleri öncesinde, çevre grupları hükümeti büyük elektrik kullanıcılarının listesini yayınlamaya, yenilenebilir enerji yükümlülüklerini %10'dan %20'ye çıkarmaya ve 5.000 kW olan uygunluk eşiğini 800 kW'a düşürmeye çağırmıştı. Ayrıca, şirketlerin, yenilenebilir enerji sertifikaları yerine, yükümlülüklerini yerine getirebilmeleri için belirli bir oranda çatı üstü güneş enerjisi kurmaları gerektiğini öne sürdüler.
Bu karar, Tayvan'ın iklim hedeflerine ulaşmada karşılaştığı zorlukların artmasıyla birlikte geldi. Hükümet, 2025 yılına kadar sera gazı emisyonlarını %10 oranında azaltma hedefinin muhtemelen tutmayacağını açıklamıştı. Mevcut tahminler, emisyonların yalnızca %9 oranında azalma göstereceğini işaret ediyor. Greenpeace, bu durumun, davanın ilerlemesi sırasında ortaya çıkan endişeleri pekiştirdiğini kaydetti.
Çevre Hukukçular Derneği, mahkemenin kararının hukuki süreçleri sonlandırdığını ancak mevcut sistemdeki temel sorunları çözmediğini ifade etti. "Yargı sürecinin sona ermesi, mevcut sistemdeki sorunların çözüldüğü anlamına gelmiyor," ifadelerini kullandı. Bu grup, Tayvan'ın 2025 emisyon azaltım hedefine ulaşamayacağına dair hükümetin son projeksiyonlarını da dile getirerek, artan endüstriyel elektrik tüketiminin bu endişeleri nasıl pekiştirdiğini vurguladı. Ayrıca, yarı iletken şirketlerinin karbon ücreti ödemelerinin %40'ını oluşturduğunu belirterek, hızla büyüyen yüksek teknoloji ve yapay zeka ile ilişkili endüstrilerin Tayvan'ın enerji geçiş çabalarını zorladığını vurguladı.
Tayvan, 2050 yılına kadar net sıfır emisyona ulaşmayı hedefliyor. Ancak, teknoloji sektöründen kaynaklanan artan elektrik talebini iklim ve enerji geçiş hedefleriyle dengelemek, politika yapıcıları için büyük bir zorluk olmaya devam ediyor.
Türkiye Bağlantısı
Tayvan'daki bu durum, Türkiye için önemli dersler barındırıyor. Türkiye de yenilenebilir enerji hedeflerini artırma çabası içinde, benzer şekilde büyük elektrik tüketicilerinin yükümlülüklerini gözden geçirmesi gerekecek. EPDK ve Enerji Bakanlığı, bu tür hukuki süreçlerin ve düzenleyici değişikliklerin nasıl ilerleyeceğini izlemeli, zira yerel şirketlerin de benzer yetersizlikler nedeniyle karbon emisyonlarını azaltma konusunda zorluklarla karşılaşma ihtimali bulunuyor.
