Vietnam, 2030 yılına kadar 22.5 GW sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kapasitesine ulaşmayı hedefliyor. Ancak, yatırımcıların 'bankable' (finansmanı sağlanabilir) olmayan sözleşmeler ve politika boşlukları nedeniyle projelerin ilerlemesi dört yıl kala duraklama aşamasına geldi. 2018 yılında, Vietnam Elektrik İdaresi (EVN) 4.5 milyar dolar harcayarak elektrik satın aldı. 2023 yılı itibarıyla bu rakam 11.5 milyar dolara fırladı; bu arada elektrik tüketimi sadece %36 artarak 203.7 terawatt-saat (TWh) seviyesinden 277.5 TWh seviyesine yükseldi.
Hükümet, 2025 yılına kadar bazı 'feed-in tarif' taahhütlerini geri çekti. Bu durum, yabancı yatırımcılar arasında öfkeye ve hukuki eylem tehditlerine yol açtı. Ancak hükümet, bu sorunları çözmek adına girişimlerde bulundu. Le Hong Hiep, Hanoi'deki yenilenebilir enerji uzmanı, finansal cezaları kabul etme isteğinin, Hanoi'nin yeni yenilenebilir yatırım fırsatlarını açma arzusunu gösterdiğini belirtti.
Vietnam, 2030 yılına kadar 16.3 GW'a kadar agresif bir batarya depolama kapasitesi hedefi belirledi; bu rakam 2023'te 100 MW'ın altındaydı. Ancak, şebeke ölçeğindeki batarya depolama gelişimi, teknik ve güvenlik düzenlemelerindeki eksiklikler, şebeke entegrasyon zorlukları ve çelişkili fiyatlandırma mekanizmaları gibi komplikasyonlar taşıyor. Hanoi merkezli enerji geçiş uzmanı Sunita Dubey, "Yeni bir teknoloji olan batarya depolama için bankaların ve devlet kurumlarının nasıl finansman yapacağını anlaması zaman alıyor" dedi.
Batarya depolama kapasitesinin geliştirilmesi, Vietnam'ın büyük ölçüde yabancı tedarik zincirlerine ve teknolojiye güvenmesini gerektirecek; özellikle Çin'den. Vietnam'ın batarya malzemelerinin %70'i bu ülkeden temin ediliyor ve Vietnam’ın ilk yerli hücre fabrikası, Çinli üretici Gotion ile VinGroup'un VinES iştirakinin ortak girişimi.
Bununla birlikte, Hanoi'nin enerji politikaları, ekonomik büyüme hedeflerini desteklemek için herhangi bir elektrik projesinin çevrimiçi olmasını sağlamak için acele ediyor. Devlet destekli PetroVietnam'ın başkanı Le Ngoc Son, çift haneli ekonomik büyümeyi sürdürebilmek için elektrik talebinin yıllık %12 ila %15 oranında artması gerektiğini tahmin ediyor. Ancak, politika yapıcılar, LNG'nin beklenen 'baseload' (temel güç) kaynakları olmadan, ekonomik büyümenin tehdit altında kalabileceğinden endişe ediyor.
Dubey, bu çerçevede şüpheci. Gazın 'baseload' veya 'geçiş yakıtı' olarak düşünülmesinin artık geçerliliğini yitirdiğini ve Vietnam'ın doğrudan yenilenebilir enerji kaynaklarına geçebileceğini ifade etti. Ancak, %10 ila %15 gibi küçük bir LNG payının, bazı esneklik sağlayabileceğini de ekledi.
Yatırımcıları planlanan LNG tesislerine çekmekte zorluklar yaşanmasına rağmen, devlet destekli yatırımlar devam ediyor. Devlet destekli PV Gas, 2026-2030 yılları arasında LNG altyapısını geliştirmek için 3.8 milyar dolardan fazla bir yatırım yapmayı taahhüt ediyor; bu yatırımlar arasında terminaller ve boru hatları bulunuyor. Hiep, Hanoi'nin yakıtı gündemde tutmasının arkasında jeopolitik nedenlerin de bulunduğunu belirtti. ABD'den yapılan LNG ithalatları, Washington ile ikili ticaret ilişkisini yönetmekte faydalı bir araç olarak değerlendiriliyor.
Hiep, "Temel sorun şudur ki, yatırımcılar uzun vadeli satış garantileri ve fiyat dalgalanmalarına karşı koruma talep ederken, EVN ve hükümet bu riskleri devlete ait bir yükümlülük olarak üstlenmeye isteksiz" dedi. "Hiçbir taraf geri adım atmadı," diye ekledi.
Vietnam'ın enerji politikası, ülkenin büyüme hedeflerini desteklemek için kritik bir alan olarak öne çıkıyor. Türkiye, yenilenebilir enerjiye geçişte benzer zorluklarla karşılaşabilir ve bu durum, yerli yatırımcılar için yeni fırsatlar yaratabilir.
